Trong số những hiện vật ấn tượng nhất phải kể đến những chiếc quạt nghệ thuật của làng nghề Chàng Sơn, xã Chàng Sơn, huyện Thạch Thất (Hà Nội) gắn với tên tuổi của nghệ nhân Nguyễn Lân Tuyết.

Khi điều kiện kinh tế nhà nhà khấm khá, những tiện nghi hiện đại như điều hòa, quạt điện thay thế quạt cầm tay, những chiếc quạt làm thủ công vì thế dần vắng bóng, làng nghề trở nên đìu hiu... Không chịu để làng mất nghề, cách đây 20 năm, chị Nguyễn Lân Tuyết nghỉ công việc kế toán, bắt đầu tiếp cận nghề truyền thống của gia đình. Dưới bàn tay dìu dắt của người cha là nghệ nhân Nguyễn Đức Lân, chị Tuyết từng bước thành thạo nghề làm quạt. Từ những chiếc quạt đơn sơ, với niềm đam mê bất tận, chị Tuyết đã sáng tạo nhiều mẫu quạt đặc sắc, không chỉ là quạt cầm tay mà còn để trưng bày ở nhiều không gian khác nhau. Đó là cách chị Tuyết đưa làng nghề vượt qua thách thức và trở thành sản phẩm thủ công mỹ nghệ-một bộ phận không thể tách rời của công nghiệp văn hóa hiện đại.

leftcenterrightdel
Du khách tham quan những chiếc quạt kết thành bông sen của làng nghề Chàng Sơn. Ảnh: MAI AN.

Những chiếc quạt nghệ thuật được chị Tuyết trang trí cầu kỳ, in hình Khuê Văn Các, múa rồng Thăng Long, hình tượng văn hóa (hoa văn trống đồng, đàn lợn, chim báo điềm lành…) không khác gì những bức tranh trên quạt. Mỗi bức tranh được in trên quạt đều mang một tâm hồn văn học và thơ ca như hình tượng Thánh Gióng, hồn thơ Hồ Xuân Hương, tranh Đông Hồ làm tăng thêm sự hứng thú cho mốt chơi quạt, ngắm quạt, bình quạt…

Để phát triển đại trà những chiếc quạt cầm tay, chị Tuyết đã chuyển thể sang dạng tờ gấp in hình các danh lam thắng cảnh như: Hồ Gươm, vịnh Hạ Long, Phong Nha-Kẻ Bàng, Huế… để quảng bá cùng ngành du lịch. Việc phối hợp làm quạt cho ngành du lịch cũng nằm trong chương trình phát triển nghề cho những người nông dân nghèo. Tuy nhiên, đầu ra vẫn còn nhiều khó khăn, nên chị Tuyết rất mong có được sự giúp đỡ thiết thực của các tổ chức trong xã hội, đặc biệt là của ngành du lịch.

Không chỉ là một nghệ nhân làm quạt truyền thống, nghệ nhân Nguyễn Lân Tuyết còn vinh dự được tham gia vào việc phục chế các hiện vật quạt của Bác Hồ. Chị đã phục chế gần 10 hiện vật quạt của Bác, với các kích thước, chất liệu khác nhau. Được tin tưởng giao việc phục dựng hiện vật của Bác là điều mà nghệ nhân Nguyễn Lân Tuyết luôn tự hào, trở thành niềm vinh dự lớn nhất trong cuộc đời của chị.

Một điều đáng tự hào nữa là nghệ nhân Nguyễn Lân Tuyết được giới thiệu vẻ đẹp của những chiếc quạt nghệ thuật Việt Nam đến với bạn bè quốc tế. Từ thập niên 1990, những chiếc quạt nghệ thuật luôn hiện diện trong các cuộc giao lưu văn hóa trong nước và quốc tế. Các nghệ nhân từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc khi nhìn thấy những chiếc quạt của làng nghề Chàng Sơn đều tấm tắc ngợi khen bởi đã kết hợp nhuần nhuyễn kỹ năng lành nghề với vốn văn hóa dân tộc.

MỘC MIÊN