Với mục đích trình diễn, tái hiện các nghi thức, phong tục dân gian và cung đình độc đáo của Tết Đoan Ngọ, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội tổ chức khai mạc chương trình Tết Đoan Ngọ với chủ đề “Hương sắc thảo mộc Đoan Dương” tại khu di sản Hoàng thành Thăng Long vào sáng 25-6. Chương trình diễn ra đến hết ngày 20-7.

Tham gia chương trình, nghệ nhân ẩm thực Phạm Thị Ánh Tuyết đã chia sẻ với phóng viên Báo Quân đội nhân dân Điện tử về phong tục và những món ăn đặc trưng ngày Tết Đoan Ngọ của người Hà Nội xưa.

leftcenterrightdel
Nghệ nhân Phạm Thị Ánh Tuyết giới thiệu món cơm rượu nếp cẩm và nếp trắng.

Phóng viên (PV): Sinh ra trong một gia đình Hà Nội gốc nên bà luôn ý thức giáo dục con cháu về nền nếp, duy trì nét văn hóa cổ truyền trong gia đình, bà đánh giá thế nào về chương trình “Hương sắc thảo mộc Đoan Dương” tại khu di sản Hoàng thành Thăng Long?

Nghệ nhân Phạm Thị Ánh Tuyết: Tôi thấy hôm nay, Trung tâm Hoàng thành Thăng Long tổ chức sự kiện này rất ý nghĩa bởi đã góp phần giữ gìn và phát huy được nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc. Đây là điểm nhấn đặc sắc để thu hút khách du lịch đến với Hoàng thành Thăng Long. Đến với không gian trưng bày, du khách được tìm hiểu những phong tục độc đáo của ngày Tết Đoan Ngọ như: “Giết sâu bọ”; hái thảo mộc làm trà và làm thuốc; thưởng thức các món ăn đặc trưng như cơm rượu nếp và các loại hoa quả.

leftcenterrightdel
Các món ăn đặc trưng của Tết Đoan Ngọ được giới thiệu tại chương trình.

PV: Xin bà cho biết nét đặc trưng của ngày Tết Đoan Ngọ là gì?

Nghệ nhân Phạm Thị Ánh Tuyết: Đoan Ngọ là Tết truyền thống đặc trưng của người Việt, mang nét độc đáo riêng nên món ăn cũng rất đặc trưng. Một món ăn không thể thiếu được cúng gia tiên trong buổi sáng sớm ngày 5-5 (Âm lịch) là cơm rượu nếp cẩm và nếp trắng. Ngoài ra còn có một số loại hoa quả như mận, vải, dưa bở và bánh gio, bánh nếp. Vào những ngày này, người Hà Nội xưa còn thường hay ăn thịt vịt tần hạt sen.

PV: Mang đến trưng bày và giới thiệu món cơm rượu nếp, theo bà để giữ được hương vị thì bí quyết là gì?

Nghệ nhân Phạm Thị Ánh Tuyết: Món cơm rượu nếp mang đến trưng bày và giới thiệu tại Hoàng thành Thăng Long do tôi làm. Để giữ gìn được hương vị đặc trưng của món ăn này, tôi rất cẩn thận từ khâu lựa chọn nguyên liệu bởi món ăn ngon hay không thì khâu chọn nguyên liệu từ đầu rất quan trọng và là yếu tố quyết định thành công của món ăn. Tôi chọn loại gạo đặc biệt, hạt phải đều, không bị lẫn hạt kẹ. Ngoài ra, men làm rượu nếp phải tạo ra độ ngọt tự nhiên cho món ăn. Nếu mua men bày bán tràn lan ở ngoài chợ thì giá thành có thể sẽ rẻ hơn nhưng việc đảm bảo an toàn thực phẩm là không có và sẽ làm cơm rượu nếp bị chua, không có độ ngọt tự nhiên.

Ngoài ra, trong các món ăn Ngày Tết Đoan Ngọ không thể thiếu bánh gio. Bánh gio của người Hà Nội xưa thường phải mỏng. Khi gói chỉ có một lượt gạo và bánh phải có màu hổ phách. Gói như vậy rất tốn công nhưng khi ăn tạo ra độ ngọt, mát cho người thưởng thức.

leftcenterrightdel
Nghệ nhân trà Hoàng Anh Sướng đang giới thiệu về văn hóa uống trà của người Việt.

PV: Bà đánh giá thế nào về không gian trưng bày và thưởng thức trà cung đình được tái hiện trong chương trình này?

Nghệ nhân Phạm Thị Ánh Tuyết: Trong khuôn khổ các hoạt động của chương trình, Ban tổ chức bố trí không gian thưởng trà cung đình, với sự tham gia của nghệ nhân trà Hoàng Anh Sướng mang lại nhiều điều thú vị cho khách tham quan. Đến đây, du khách sẽ có những trải nghiệm thú vị về nét đẹp trong văn hóa uống trà của người Việt.

Từ xa xưa, thưởng trà đã là một thú vui tao nhã của bậc nam nhân. Vua Trần xưa cũng đã từng dựng điện thưởng trà (gọi là “điện trà”), vua Nguyễn dùng trà làm vật phẩm ban cho các bề tôi vào ngày thiết triều mừng Tết Đoan Ngọ. Bởi vậy, trà không chỉ là một thức uống dân dã, bình dị trong dân chúng, tốt cho sức khỏe mà uống trà còn được nâng lên như một nghệ thuật thưởng thức, vừa công phu, tinh tế, vừa đậm đà bản sắc dân tộc.

Vào các ngày cuối tuần, trong khuôn khổ chương trình “Hương sắc thảo mộc Đoan Dương” còn có nhiều hoạt động hấp dẫn dành cho du khách như: Giao lưu và trải nghiệm nghệ thuật thưởng trà do các nghệ nhân: Hoàng Anh Sướng, Nguyễn Thiện Hùng, Nguyễn Cao Sơn trình diễn; thưởng thức những làn điệu ca trù sâu lắng do NSƯT Bạch Vân thể hiện; chương trình ngâm thơ của các nghệ sĩ Câu lạc bộ (CLB) thơ Hán Việt Pháp Anh; khám phá nghệ thuật thư pháp của các thành viên CLB Thư pháp Thư Viên; trình diễn trang phục cung đình của nhóm Ỷ Vân Hiên.

PV: Xin cảm ơn nghệ nhân!

KHÁNH HUYỀN (thực hiện)