Theo giới thiệu của bạn, tôi tìm đến áo dài gia truyền Duyên Toàn (11T Phạm Hồng Thái, Ba Đình, Hà Nội). Không giống như những cửa hàng may áo dài lớn đã nhiều người biết tiếng dọc các tuyến phố trung tâm như: Lương Văn Can, Khâm Thiên, Cầu Gỗ, Phố Huế... đều do những người thợ may Trạch Xá làm chủ, cửa hàng nhỏ để giảm bớt chi phí và cũng là để gần nhiều khách hàng tiềm năng hơn.

Trong cửa hàng, giữa bộn bề áo dài, vải may rồi phec-mơ-tua, kim chỉ, máy khâu..., chủ cửa hàng-anh Trần Văn Toàn đang ngồi khâu tà chiếc áo mới cho khách. Thấy cách ngồi của anh vất vả, không giống dáng người ngồi may vá thông thường (ngồi theo dáng hai chân xòe ra hai bên, hai đầu gối chụm vào nhau để giữ vải), chúng tôi khá tò mò thì được anh giải thích: “Đây là bí quyết giúp tà áo dài Trạch Xá thướt tha nức tiếng. Kiểu ngồi này được gọi là bẻ què và chỉ thợ may làng Trạch Xá mới có.

Kiểu ngồi này tuy rất mỏi, đặc biệt với những ai không quen nhưng giúp người thợ dễ cầm kim dọc mà không bị lệch hướng để khâu đường tà đều, đúng chuẩn “trong dán hồ, ngoài phô trứng nhện” (nghĩa là lật tà áo bên trong không thấy dấu vết của đường kim chỉ, bên ngoài mũi chỉ nhỏ xíu, li ti đều đặn như trứng nhện). Nhờ cách khâu này mà những chiếc áo dài dù được may trên lụa mỏng vẫn không hỏng vải mà may trên những loại vải dày, tà áo cũng không bị cứng, đường tà không lộ”.

leftcenterrightdel
 Anh Trần Văn Toàn hướng dẫn con gái khâu khuy áo dài (ảnh chụp trước ngày 27-4-2021).

“Để có những đường cong uốn lượn, tăng thêm nét duyên dáng cho người mặc, người thợ may còn cần sự tỉ mỉ, chỉn chu. Ngoài tư vấn cho khách về thẩm mỹ, người thợ còn phải rất chăm chút khi đo và cắt sao cho “ngang canh thẳng sợi” mà vẫn đúng chuẩn phần eo của những người khách khác nhau. Vì thế, dù ngày nay, người thợ may làng Trạch Xá được hỗ trợ nhiều của máy may nhưng những phần chính của áo vẫn phải làm thủ công”, anh Toàn cho biết thêm.

Cũng giống anh Toàn, thợ may làng Trạch Xá nhiều người khéo léo, có con mắt thẩm mỹ nên được khách ưa chuộng. Ở Hà Nội có nhiều cửa hàng nhỏ của những thợ may làng Trạch Xá len lỏi trong các con phố trung tâm như cửa hàng của anh Toàn. Những cửa hàng đó góp phần không nhỏ trong những tà áo dài đã và đang tôn vinh nét đẹp người phụ nữ. Nhờ thế, áo dài Trạch Xá lại khẳng định thương hiệu cả trong và ngoài nước. 

Tự hào về nghề truyền thống quê hương mình, anh Toàn mời chúng tôi về thăm quê. Đó là một làng quê vùng chiêm trũng, cách trung tâm Hà Nội hơn 60km. Bên ngoài cũng như những làng quê khác với sự yên bình của dòng sông, lũy tre xanh nhưng không khí bên trong làng tấp nập như một công xưởng. Nhà nhà đều có người làm nghề. Có những nhà, trẻ chưa đến 10 tuổi đã biết thùa khuyết, tết khuy.

Tìm hiểu lịch sử làng nghề, chúng tôi mới biết rằng, tính ra lịch sử nghề may của làng đã hơn 1.000 năm. Tương truyền, nghề may được bà phi của vua Đinh Tiên Hoàng là Nguyễn Thị Sen truyền dạy cho người dân trong làng. Nghề may áo dài của làng theo cha truyền con nối, vì thế mà được bảo tồn và phát triển qua các thời kỳ. Nhiều gia đình gắn bó với nghề may áo dài từ đời này sang đời khác. Nhờ giữ gìn và phát huy nghề truyền thống, người dân Trạch Xá có cuộc sống ngày càng sung túc hơn.

Bài và ảnh: ĐỨC MINH