Ngôi đình mái ngói đỏ rêu phong, mặt hướng về sông Tô Lịch. Trước cổng là nhị tượng thần tướng kính cẩn bái phục. Trong sân đình, những cây xoài cổ thụ vươn cao tỏa bóng mát, làm du khách chìm trong sự an nhiên, bình yên trong phút giây thành tâm hướng cõi tâm linh, lánh sự xô bồ, bận rộn của đời thường. Ông Lê Văn Tình, thành viên Ban quản lý đình Ứng Thiên, người dân gốc làng Yên Lãng, phường Láng Hạ cho biết: Ngày còn bé, ông nội nói với tôi cây xoài đã có từ thời các cụ, kỵ của dòng họ. Như vậy, nhiều cây xoài đã hơn trăm tuổi.

leftcenterrightdel
 Đình Ứng Thiên với nét cổ kính và an nhiên.

Theo thần phả đình Ứng Thiên còn lưu giữ: Năm 1069, khi vua Lý Thánh Tông vào đánh Chiêm Thành, đến Cửa Hoàn bỗng bị mưa to gió lớn, sóng nổi dữ dội. Thuyền nhà vua bị tròng trành rất nguy. Vua ngồi bàng hoàng, bỗng gặp một người con gái mặc áo trắng, quần hồng, ước độ đôi mươi, mặt tươi như hoa đào, mày thanh như lá liễu, đến nói với vua rằng: “Tôi là tinh khôi đất nước Nam này, thác sinh vào cây ở chốn mây nước đã lâu, chờ đợi dịp này để được gặp bệ hạ thật là thỏa nguyện bình sinh. Bệ hạ đi chuyến này xin cô cho được toàn thắng. Tôi là thân bồ liễu cũng xin theo để giúp sức, đến ngày khải hoàn lại xin đợi ở đây để bái yết”. Nhà vua tỉnh ra, sau đó sai quân tìm kiếm trên bờ dưới bãi được một khúc gỗ giống hình người trong mộng. Vua đặt tên là “Hậu thổ phu nhân” và rước lên thuyền ngự. Kỳ lạ thay, vừa rước lên thì gió lặng, sóng yên, thuyền đi nhẹ nhàng. Đánh Chiêm Thành giành thắng lợi vẻ vang như có thần giúp. Khi về tới kinh đô, vua sai lập đền thờ Hậu thổ phu nhân ở Yên Lãng, phía tây nam thành Thăng Long. Về sau, đến đời vua Anh Tông, Hậu thổ phu nhân còn ban phép màu làm mưa giải đại hạn.  

Ngôi đình được xây dựng theo kiến trúc hình chữ công, gồm 3 tòa nhà tiền tế, phương đình và hậu cung: Tiền tế được dựng theo kiểu “tường hồi bít đốc tay ngai”, gồm 5 gian. Bộ khung nhà tiền tế được thiết kế theo kiểu “giá chiêng-kẻ chuyền”; phương đình có kiến trúc hai tầng tám mái với tám góc đao cong. Nằm hai bên tòa phương đình là hai dãy giải vũ, được kiến trúc theo kiểu “vì kèo quá giang”; hậu cung gồm 3 gian, được dựng theo kiểu “tường hồi bít đốc tay ngai”. Kiến trúc bốn bộ vì được làm giống nhau, theo kiểu “chồng rường, giá chiêng hạ kẻ”.

Hiện tại trong đình còn giữ 15 đạo sắc phong của các triều đại vua nước Việt. Công đức của Hậu thổ phu nhân được ghi lại trên hai bức hoành phi: “Trợ Lý bình Chiêm-Giúp nhà Lý bình quân Chiêm” và “Phù Trần bái vũ-Phù nhà Trần nhiều trận mưa hạn”, truyền tụng muôn đời. Người dân Yên Lãng coi Hậu thổ phu nhân là thánh mẫu phù hộ độ trì, ban phước lành ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.

Trải qua thăng trầm của lịch sử dân tộc, trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đình Ứng Thiên còn là địa điểm hội họp, là nơi trú ẩn của lực lượng cách mạng. Chính vì vậy, bên trong đình, nhân dân địa phương đã lập bàn thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh để thờ cúng tri ân công ơn trời biển của Người và sân đình được xây thêm đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ phường Láng Hạ để con cháu muôn đời ghi nhớ.

Bài và ảnh: VIỆT HÀ