Sau hơn 10 năm được công nhận di tích làng cổ, dù sở hữu những giá trị văn hóa, cảnh quan, kiến trúc tiêu biểu của vùng nông thôn Đồng bằng sông Hồng, song mỗi năm làng cổ Đường Lâm (thị xã Sơn Tây, TP Hà Nội) chỉ đón khoảng 17 vạn du khách. Đến nay mới có khoảng 10% người dân Đường Lâm làm dịch vụ du lịch. Việc đón khách mới chỉ tập trung tại 10 gia đình có nhà cổ và khoảng 5-7 nhà xây dựng theo mô hình nhà truyền thống. Trong khi mục tiêu của thị xã Sơn Tây đề ra, đến năm 2015 phải có ít nhất 45% người dân làm dịch vụ du lịch. Nghĩa là đã qua 3 năm, nhưng mục tiêu mới đạt được chưa đến 1/4. Theo ông Phạm Hùng Sơn, Trưởng ban Quản lý di tích Làng cổ Đường Lâm: “Dù thị xã Sơn Tây có nhiều chương trình hỗ trợ người dân làm du lịch, song nhiều người chưa biết cách vận dụng vào thực tế. Đây là điều chúng tôi rất trăn trở. Nút thắt đang nằm ở chỗ, nếu người dân không thấy lợi từ di tích thì việc bảo tồn và phát huy di tích làng cổ rất khó khăn”.

leftcenterrightdel
 Đường Lâm mang vẻ đẹp của làng quê Bắc Bộ.

Xác định các ngôi nhà cổ là một trong những cấu trúc tạo nên giá trị của Làng cổ Đường Lâm, TP Hà Nội cũng như thị xã Sơn Tây đã đầu tư tu bổ các ngôi nhà cổ bị xuống cấp. Ông Phan Văn Dũng ở thôn Mông Phụ, xã Đường Lâm cho biết, ngôi nhà của ông do các cụ để lại, được xây dựng từ năm 1854, vốn là nhà cổ 7 gian rất đẹp. Nhưng chiến tranh và thời gian tàn phá, ngôi nhà xuống cấp nghiêm trọng. Ông Phan Văn Dũng bày tỏ sự phấn khởi khi được thành phố đầu tư tu sửa lại nhà mình, khôi phục thành 7 gian như cũ.

Những bức xúc của người dân đang từng bước được giải tỏa, trước hết là bảo đảm nơi sinh sống, người dân không phải ở trong những căn nhà xuống cấp. Hơn nữa, nhiều nhà cổ hồi sinh mang sức sống mới, không chỉ tạo diện mạo đẹp cho di tích làng cổ mà trở thành điểm du lịch hấp dẫn khách tham quan. Ngoài 10 nhà cổ được đầu tư tu bổ giai đoạn 2011-2014,  giai đoạn 2014-2016 thành phố tiếp tục đầu tư tu bổ 10 ngôi nhà khác, giai đoạn 2017-2020 tu bổ tiếp 30 ngôi nhà và 49 ngôi nhà còn lại thực hiện vào những năm tiếp theo. Tuy nhiên, do vướng nhiều thủ tục và về vốn đầu tư nên 10 ngôi nhà cổ tu bổ trong giai đoạn 2014-2016 đến nay mới đang tu bổ được 5 nhà và 5 nhà đang chuẩn bị triển khai.

Trao đổi với chúng tôi, rất nhiều người dân tại Làng cổ Đường Lâm cũng mong muốn được làm du lịch, đem lại nguồn lợi từ chính tiềm năng, lợi thế nơi họ đang sinh sống. Bà Trịnh Thị Thúy ở thôn Đông Sàng cho biết, mặc dù rất muốn tham gia làm du lịch, nhưng ngôi nhà cổ của gia đình không nằm ở trung tâm làng cổ, hơn nữa nhà chưa được đầu tư tu bổ do thiếu kinh phí.  

Ông Trịnh Xuân Tùng, Trưởng phòng Quản lý lữ hành-Sở Du lịch Hà Nội cho biết, thời gian qua, Sở Du lịch Hà Nội đã thực hiện nhiều chương trình hỗ trợ để nâng cao chất lượng điểm đến cho Làng cổ Đường Lâm. Cụ thể, sở thực hiện kết nối doanh nghiệp lữ hành với điểm đến làng cổ, tập huấn cho thuyết minh viên tại điểm, hỗ trợ tuyên truyền, quảng bá du lịch… Công tác hỗ trợ này từng bước tạo hình ảnh đẹp hơn cho làng cổ, “biến” Đường Lâm thành điểm đến hấp dẫn của du lịch Thủ đô.

Bài và ảnh: ĐINH THU